Marjolein Jonker, tiny house-pionier:

Minder huis, meer leven

Tot 2016 waren er in Nederland geen tiny houses. Marjolein Jonker veranderde dat. Gedreven door haar droom van een eigen huisje met een tuin realiseerde ze niet alleen de eerste tiny house van Nederland, maar ontdekte ook dat er veel mensen waren met dezelfde behoeften aan een klein, behapbaar en eenvoudig leven. In haar nieuwe, tweede tiny house spreek ik met haar over een sociale kluizenaar zijn, onverwachte rijkdom, verandering van onderop en pionierend ondernemerschap.

Tekst: Angela Stoof
Beeld: Chiela van Meerwijk
Dit interview is opgenomen in mijn
boek: 'Perspectief: Hoop houden en verschil maken in een wereld vol verandering'  (2024)


Als ik op het nieuwbouwterrein kom, is het even zoeken naar het juiste huisje. Maar dan valt mijn oog op een spiksplinternieuwe tiny house met daaromheen een ruime, pas aangelegde tuin. Vlak bij het huisje staat een kippenren, waarop het woord ‘KIP’ staat. Het kan niet missen: dit is de nieuwe woning van Marjolein Jonker.

Een tiny house is een primaire, volwaardige woning op kleine schaal, zo lees ik in Tiny houses: minder huis, meer leven van Monique van Orden. De ondertitel laat zien dat het bij deze woonvorm niet alleen om een huis gaat, maar ook om een filosofie. Veel tiny house-bewoners hebben de behoefte om eenvoudiger te leven, minder te consumeren en een kleinere ecologische voetafdruk te hebben. Tiny houses mogen dan wel klein zijn, met een oppervlak van maximaal 50 m2, maar vaak is er lang en goed nagedacht over het ontwerp en het gebruik van innovatieve technologieën. Het huisje van Marjolein is nog niet helemaal klaar – zo moet er nog een kas aan het huis worden gebouwd -  maar de woning heeft uitgesproken luxe elementen. Er is een volwaardige keuken met een los kookeiland, er zijn hoge ramen met elektrisch te bedienen rolgordijnen en in de badkamer is een zitbad aanwezig. Marjolein: “Ik hoop dat mijn tiny house een voorbeeld zal zijn van hoe het anders kan. Ecologisch gebouwd, compact, zelfvoorzienend in energie, natuur-inclusief, levensloopbestendig én met een ultiem gevoel van luxe en comfort.”


De droom

We nemen plaats op de veranda, met uitzicht op de tuin. Naast ons scharrelen de kippen wat in het rond. Marjolein heeft de ren zelf gebouwd. “In het begin was ik helemaal niet technisch, maar dat word je vanzelf. Met een schroefboormachine omgaan, dat kon ik vroeger echt niet. Maar nu heb ik deze ren gebouwd. Ik heb er zelfs een deurtje in gemaakt!”, vertelt ze trots.

Ze kan bijna niet geloven dat ze op zo’n prachtige plek woont in zo’n schitterend huis. “Bij mijn eerste huisje moest ik mezelf knijpen dat ik het voor elkaar had. Hier is dat twee keer zo sterk.” Marjoleins eerste tiny house stond in Alkmaar, nu woont ze in Olst. Het plan voor haar eerste tiny house ontstond in 2015. Ze huurde toen een rijtjeshuis maar verlangde naar een eigen huis. Met haar toenmalige salaris – ze werkte als projectassistente bij een farmaceut - kon ze slechts een appartement kopen. Dat was niet wat ze wilde: van jongs af aan droomde ze al van wonen in een klein huisje met een tuin, met daarin kippen en een moes- en kruidentuin. 

Deze droom hielp haar om de sprong te wagen. “Ik ging het avontuur aan, liet een eigen tiny house bouwen en ging op zoek naar een plek. In 2015 was er in Nederland niemand die hiermee bezig was. Er was ook geen informatie over tiny houses te vinden, althans voor de Nederlandse situatie. Daarom ging ik erover bloggen.” Door te gaan bloggen merkte ze dat er veel belangstelling was voor tiny houses. “Er is zo’n grote behoefte aan een manier van leven die klein, behapbaar en eenvoudig is. We zitten in die ratrace, alles gaat om economische groei. Maar dat past helemaal niet bij de meeste mensen. Ik denk dat veel mensen diep van binnen een simpel leven verkiezen boven het gehaast en geren. Dat je gewoon tijd hebt om te zitten, niks te doen en na te denken, in de tuin te werken of een boek te lezen. En met anderen contact te maken.”

 

Rijkdom 

Ze denkt dat het contact tussen mensen in onze samenleving voor een groot deel verloren is geraakt. Wat ze ook ziet, is dat mensen in de huidige consumptiemaatschappij valse behoeften krijgen opgedrongen: deze kleren heb je nodig, dit drankje moet je drinken. “We denken dat we al die spullen nodig hebben, maar dat is natuurlijk niet zo. Er zijn trucjes om die prikkels een beetje buiten te sluiten. Als je dat doet, en dat kost even moeite, dan voelt het bevrijdend. Je houdt geld en tijd over voor andere dingen die je misschien veel belangrijker vindt.”

Daar waar de maatschappij oproept om eindeloos te consumeren, vraagt een tiny house juist om te begrenzen. Wil je in een tiny house wonen, dan zul je expliciet binnen bepaalde grenzen moeten leren denken, zo legt ze uit. Er is slechts ruimte voor een beperkt aantal spullen. En in off-grid huisjes, die bijvoorbeeld zelfvoorzienend zijn qua energie, is er ook een grens aan het aantal apparaten dat je kunt aansluiten. Dat betekent: keuzes maken.

Marjolein: “Ons is wijs gemaakt dat er geen grenzen zijn: the sky was the limit. Maar grenzen zijn er natuurlijk altijd al geweest. We hebben te maken met de grenzen van de aarde maar ook van ons eigen kunnen. Heel veel mensen lopen op hun tenen om het bij te kunnen benen. We moeten weer leren wennen aan die grenzen. Daarbij kunnen we ontdekken dat begrenzing geen armoede is. Als het gaat om wonen heeft de term ‘begrensd’ een wat negatieve klank, alsof je inboet aan comfort. Maar je wordt er alleen maar rijker en blijer van. Rijk gaat niet alleen maar over geld. Veel mensen die ik spreek vragen zich af: waarom heb ik ook alweer al die spullen? Ik heb er eigenlijk last van. Door te begrenzen krijg je dingen terug, zoals meer rust, meer tijd, meer creativiteit, meer verbinding met anderen.”

 

Sociale kluizenaar

Ik vraag aan Marjolein wat er volgens haar voor nodig is om een andere weg in te slaan binnen de status quo. Marjolein: “Ik denk dat het in de eerste plaats stilstaan is. Nagaan in jezelf: wat vind ik belangrijk in het leven? Welke waarden heb ik? Waar word ik blij van? Waar werd ik als kind blij van? En als dit afwijkt van de standaard, is dat helemaal niet erg. Misschien is het juist wel heel goed! Want de standaard werkt helemaal niet voor de meeste mensen. En dan vereist het lef om dingen los te laten die niet voor je werken en op zoek te gaan naar wat wel voor jou werkt. Ik geloof dat je hier als mens komt met een doel in het leven. En dat het leven, als je daarnaar luistert, je bepaalde duwtjes in de goede richting geeft. Maar het gaat niet vanzelf, je moet er wel wat voor doen. En soms is dit scary as hell. En dan moet je vertrouwen hebben dat het goed komt, ook al weet je niet hoe.” Marjoleins ervaring is dat er altijd wel weer een oplossing komt. Er komen mensen op haar pad die haar verder helpen en er ontstaan dingen waar ze nooit van had durven dromen.

Gaandeweg verbreedde haar blik zich van haar eigen wensen naar de noden van andere mensen. “Ik ging lezingen geven en richtte Stichting Tiny House Nederland op omdat ik zag dat er bij veel mensen een behoefte is om op deze manier te wonen en leven. Ik zag dat mensen die kans niet kregen. Ik vond dat onrechtvaardig en wilde daar wat aan doen. Ik had ook kunnen denken: ik heb mijn huisje voor elkaar, de mazzel jongens. Maar ik werd er blij van om mensen te helpen. Ik ben een sociale kluizenaar. Ik mag heel graag alleen zijn en gewoon thuis wat in mijn stoeltje zitten met mijn laptop en een lekkere pot thee. Maar ik heb wel degelijk ook dat sociale contact nodig. Elke keer als ik een lezing geef over tiny houses word ik zelf weer enthousiast van het verhaal. Dan zie ik mensen lachen en geïnspireerd raken, dat is zo mooi!”

In eerste instantie was ze dus niet van plan om ondernemer te worden, dat ontstond gaandeweg. Ik vraag aan Marjolein wat haar missie is, als ondernemer. Ze vertelt: “Ik kan dat niet los zien van mijn missie als mens, denk ik. Ik wil heel graag een rol spelen in het herstellen van de verbindingen tussen mensen en tussen mens en aarde. Ik geloof dat we het in ons hebben om op een heel andere manier te leven. Binnen de grenzen van de aarde, zodat we de aarde kunnen herstellen maar er ook zelf gelukkiger van worden. Dat we beter met elkaar omgaan, en met het leven. Ik ben daar zelf ook lerende in, ik ben verre van perfect.”


Kaderdenken

In haar bedrijf Marjolein in het klein geeft ze onder meer cursussen aan particulieren die in een tiny house willen gaan wonen. Daarnaast is ze gesprekspartner van bijvoorbeeld gemeentes. Ze helpt hen om out-of- the-box te denken en de kansen die de tiny house-woonvorm biedt, te benutten. Ik ben heel benieuwd hoe het in-the-box denken van gemeentes er dan uitziet. 

Marjolein: “Het is natuurlijk extreem kaderdenken bij gemeentes, provincies en ook vaak bij woningbouwverenigingen. Je hebt een heel kader aan wetgeving en beleid. Ook wordt woningbouw al heel lang op dezelfde manier gedaan: dat gaat met projectontwikkelaars en woningbouwcorporaties. Die weten de weg. Maar tiny houses zijn vaak een burgerinitiatief. Vaak weten gemeentes niet eens wat het is en waarom mensen het willen. Dus je moet hen daarin meenemen. Ik moet het vaak meerdere keren uitleggen voordat het kwartje valt. Er zijn mensen die het snappen en enthousiast worden, maar er zit ook een oude garde die veel werk op zich af ziet komen. Projectontwikkelaars en woningbouwcorporaties weten precies wat ze moeten doen: welke stappen ze moeten zetten, met welke regelgeving ze te maken hebben. Bij zo’n burgerinitiatief is dat niet het geval. Bovendien hebben burgers minder geld te besteden en zijn er meer emoties, want het gaat om hun eigen woningen. Ook gemeentes zelf moeten veel dingen uitzoeken, want het is een anders-dan-anders project. Dat kost veel ambtenarencapaciteit.” 

 

Rendementsdenken

Ook rendementsdenken kan in de weg zitten. Marjolein zegt dat tiny houses financieel niet interessant zijn tenzij ze massaal geproduceerd en liefst gestapeld of geschakeld worden. Maar dat druist nu juist in tegen de tiny house-filosofie: die gaat over maatwerk, diversiteit, bewust kiezen voor wat bij je past. “Ik begrijp gemeentes ook wel, want er is een enorme woningnood. Wat gaat snel en wat levert de meeste woonruimte per vierkante meter op? Dat zijn geen tiny houses maar appartementencomplexen. Belangrijk is om de doorstroming op gang te brengen. Mensen die in een tiny house gaan wonen laten misschien wel een eengezinswoning achter waarin een gezin kan wonen. Bovendien: we hebben niet alleen een woningcrisis, maar ook een biodiversiteitscrisis en een klimaatcrisis. Met tiny houses sla je meerdere vliegen in één klap. Je biedt passende woningen waar mensen blij van worden en je draagt bij aan het oplossen van de ecologische crisis. En als je ook nog wat aandacht hebt voor sociale cohesie tussen tiny house-bewoners los je ook nog een sociale problematiek op!”

Wat helpt om het gesprek met gemeentes aan te gaan, is duidelijk te laten zien wat je wilt. Beelden werken beter dan woorden, vertelt ze. “En je moet iets komen brengen. Je moet een probleem van de gemeente helpen oplossen of aansluiten bij hun eigen doelstellingen.”

 

Verandering van onderop

Marjolein heeft niet zoveel vertrouwen in de landelijke politiek, als het gaat om transities in de woningmarkt. “Ik denk dat de verandering van onderop moet komen. We moeten het gewoon zelf doen en dat doen we ook. Het gaat snel. Er zijn inmiddels [1] rond de 200 lokale tiny house-initiatiefgroepen in Nederland die met gemeentes in gesprek gaan. We moeten niet afwachten tot het beleid verandert. Beleid volgt altijd de realiteit. Ik denk dat er vanuit die beweging van onderop gaandeweg iets nieuws ontstaat, een nieuw systeem: eerlijker, lokaler, regionaler, waarbij het niet gaat over welvaart maar over welzijn. Ik heb overigens wel meer vertrouwen in de lokale overheid. Lokale politici staan dichter bij burgers, overzien eerder de consequenties van hun beslissingen en zijn makkelijker aanspreekbaar op hun handelen.”

Ik vraag aan Marjolein wat het met haar doet om zelf de regie te nemen over iets wat er voor haar toe doet. Marjolein: “Het zet je natuurlijk wel in je kracht. Je komt erachter hoeveel je eigenlijk kan, tot hoeveel je in staat bent, hoeveel je kunt leren. Dat is heel mooi. En,” zo voegt ze eraan toe, “je komt met mensen in contact die dezelfde waarden en ideeën hebben. Ik ontmoette bijvoorbeeld Monique van Orden. En nu zijn we besties.”



Noten:

  1. In februari 2024 waren er volgens Marjolein naar schatting 200 tiny house-initiatieven en meer dan 90 gerealiseerde woonprojecten met tiny houses.

Paspoort

Marjolein Jonker (1975) trok in 2016 in de eerste legale tiny house in Nederland. Ze is oprichter van Stichting Tiny House Nederland en succesvol ondernemer bij haar eigen bedrijf Marjolein in het klein. Het is haar missie om Nederland bekend te maken met de filosofie achter de beweging en het wonen in de duurzame kleine huisjes op meer plaatsen mogelijk te maken. Eind juni 2022 is ze, met haar kippen en kat Hella, verhuisd naar haar nieuwe state-of-the-art tiny house in de Olstergaard in Olst. 

 

Meer informatie:

www.marjoleininhetklein.com

www.tinyhousenederland.nl

www.tinyfindy.com

 

Literatuur:

Jonker, M. (2023). Tiny houses: Van droom naar realiteit. Utrecht: Kosmos.

Van Orden, M. (2017). Tiny houses: Minder huis, meer leven. Utrecht/Antwerpen: Kosmos.